Het familiewapen van burgemeester Jean Balhan

Jean Balhan, zoon van Thomas Balhan (aandeelhouder van vele coöperaties steenkolenmijnen), en kleinzoon van Thomas Balhan, kapitein van Fléron, was burgemeester van Ayeneux, een dorpje halverwege Fléron en Soumagne. De functie van burgemeester werd in vele akten soms aangeduid als "comis" of "bourgmestre". In deze functie heeft hij o.a. veel te maken gehad met de schuldenlast van de gemeenschap Fléron en het innen van verschillende belastingen tijdens de Hollandse Oorlog. Jean Balhan voerde, als burgemeester van Ayeneux, ook een familiewapen, dat zowel in J.B. Rietstap’s "Armorial General" is beschreven als vermeld wordt in het "Armorial Liégeois", waarnaar de collectie Steenkamp/Damstra [bron: CBG] verwijst. De wapenafbeeldingen in beide boeken zijn echter niet helemaal gelijk.

Scan van het wapen Balhan uit Rietstap's Armorial General Schets van het wapen Balhan volgens Rietstap's Armorial General Scan van het wapen Balhan uit Armorial Liégeois Schets van het wapen Balhan volgens Armorial Liégeois
Wapen Balhan volgens Armorial General Wapen Balhan volgens Armorial Liégeois

De afbeelding van het wapen in het "Armorial General" toont dat de 4 blokjes aan de kant van het schildhoofd symmetrisch 2 aan 2 zijn geplaatst. Dit in tegenstelling tot de afbeelding uit het "Armorial Liégeois". Hier zijn dezelfde 4 blokjes in metselverband (2 en 2) geplaatst.

Uit het "Armorial Liégeois" blijkt tevens dat het wapen is afgebeeld in "L’Église St. Lambert" in Soumagne (België). De kerk dateert van 1686, maar werd, na een brand in 1694, weer volledig gereconstrueerd. Ze is een heel ongewoon plafond rijk, bestaande uit 217 beschilderde panelen van wapenschilden van heren, geestelijken en weldoeners van de kerk, die tussen 1700 en 1710 zijn aangebracht, waaronder ook het wapen van Jean Balhan. Van deze plafondschilderingen heeft H. Hans in zijn 'Histoire de la paroisse de Soumagne' (Dison-Verviers, 1958) heraldische beschrijvingen opgenomen. Het wapen van Jean Balhan staat onder nummer 117 beschreven op blz. 87.

Plafondschildering en bijbehorende heraldische beschrijving vertonen wederom verschillen ten opzichte van de bronnen uit eerder genoemde Armorials.
Niet alleen is het aantal blokjes en de rangschikking daarvan weer anders, ook is de hoorn van een ander type en lijkt de heraldische beschrijving in strijd te zijn met de kleurregel binnen de heraldiek, in tegenstelling tot de vermeldingen in het Armorial General en Armorial Liégeois.

Wapen BALHAN zoals op het plafond van L'Église St. Lambert te Soumagne is afgebeeld Wapen BALHAN zoals op het plafond van L’Église St. Lambert te Soumagne is afgebeeld
Wapen Balhan zoals afgebeeld op het plafond van het middenschip van L’Église St. Lambert te Soumagne (Be)

Aan de heraldische beschrijving van H. Hans moet mijns inziens daarom veel minder waarde worden gehecht, temeer daar het plafond van de kerk in 1852 door een dorpsschilder op jammerlijke wijze is gerestaureerd en waarbij de oorspronkelijke afbeeldingen uit 1703, 17 jaar na de bouw van de kerk, verloren zijn gegaan. Meer duidelijkheid kan wellicht worden verschaft door een document, dat volgens de catalogus van handschriften in de Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel moet liggen en o.a. het wapen van Balhan beschrijft. Dit zal echter nog nader moeten worden onderzocht.

We komen Jean Balhan ook tegen in een beschrijving van de familie Fraipont in 'La Famille de Fraipont d'Oultrecourt, issue des le Vesque de Vaux-sous-Chèvremont 1449-1990' van H. Douxchamps (Bruxelles 1990). Daarin wordt Mathieu Michel Fraipont genoemd die, gehuwd met de dochter van Jean, Marie-Anne Balhan, als burgemeester van Ayeneux in de voetsporen van zijn schoonvader treedt.


Genealogie van Jean Balhan

I. Jean Balhan, ged. Fléron (Be) 23 okt. 1666, burgemeester van Ayeneux, † Soumagne (Be) 21 nov. 1724, zn. van Thomas en Marie Colson, tr. Soumagne (Be) 24 jan. 1696 Marie Ba(u)don, ged. 1660, dr. van Pierre (Pir) Baudon en NN...
Uit dit huwelijk:
1. Marie-Anne, volgt II.
2. Joseph Balhan, ged. Soumagne (Be) 27 juli 1698.
3. Marguerite Balhan, ged. 1701.
4. Catherine Balhan, ged. Soumagne (Be) 15 dec. 1701.

II. Marie-Anne Balhan, ged. Soumagne (Be) 28 okt. 1696, † Hot(t)eux (Be) 15 nov. 1754, tr. Soumagne (Be) 18 sept. 1718 Mathieu Michel Fraipont, geb. Herve (Be) 21 sept. 1695, burgemeester van Ayeneux, † Hot(t)eux (Be) 30 mei 1764, zn. van Barthelemi Michel Fraipont dit Lacotte en Marie Barbe Hosseau.
Uit dit huwelijk:
1. Marie Barbe Fraipont, ged. Fléron (Be) 6 aug. 1719, tr. Fléron (Be) 6 febr. 1742 Lambinon Louis, parochiaan van Soumagne.
2. Marie Joseph Fraipont, ged. Fléron (Be) 2 febr. 1722, † Soumagne (Be) 17 jan. 1760, tr. Fléron (Be) 29 april 1748 Noel Lambinon, ged. Melen (Be) 13 sept. 1711, parochiaan van Soumagne, † Fléron (Be) 12 april 1796.
3. Marie Anne Fraipont, ged. Fléron (Be) 24 aug. 1723, † vóór 17 aug. 1762, tr. Fléron (Be) 15 juni 1748 Jean Francois Lejear, ged. Fléron (Be) 23 aug. 1719.
4. Bartholomeus Fraipont, ged. Fléron (Be) 2 aug. 1726, † Hot(t)eux (Be) 3 sept. 1775, tr. Fléron (Be) 13 aug. 1761 Marie Jeanne Stiennon.
5. Jean Fraipont, ged. Fléron (Be) 1 juli 1729.
6. Mathieu Joseph Fraipont, ged. Fléron (Be) 20 sept. 1732, † Hot(t)eux (Be) 29 juni 1749.
7. Marie Agnes Fraipont, ged. Fléron (Be) 31 juli 1735, tr. Fléron (Be) 5 aug. 1755 Denis Mathias, parochiaan van Olne.
8. Laurent Francois Fraipont, ged. Fléron (Be) 10 aug. 1738, herbergier in Souverain-Pont, † Souverain-Pont (Be) 1 april 1805.
9. Marie Catherine Fraipont, ged. Fléron (Be) 6 juli 1742.

Genealogie Burgemeester Jean Balhan (1666-1724)

Heraldische beschrijvingen

Volgens Rietstap's Armorial General:

D'argent à la barre d'azur ch en haut d'un soleil d'or et en bas d'un croissant figuré contourné d'argent posé dans le sens de la barre celle-ci côtoyée de neuf billettes de gueules en chef 2 et 2 et en pointe 3 et 2 le tout acc au canton dextre du chef d'un cor-de-chasse de gueules et d'un lévrier courant de sable accostés

In zilver een blauwe linkerschuinbalk, bovenaan beladen met een zon van goud en onderaan met een gezichtswassenaar van zilver, omgewend geplaatst in de richting van de linkerschuinbalk, dit alles bezaaid met negen rode blokjes, aan de kant van het schildhoofd 2 en 2 en aan de schildpunt 3 en 2, het geheel vergezeld in de rechterbovenhoek van een rode jachthoorn en van een zwarte springende hazewind, naast elkaar.

Volgens H. Hans, Histoire de la Paroisse de Soumagne:

D'argent à la barre d'azur chargée en chef d'un soleil d'or et en pointe d'un croissant figuré et contourné d'argent, accompagnée à dextre et à senestre de 4 billettes de gueules posées dans le sens de la barre et rangées 1, 2 et 1, et à dextre du chef, d'un chien courant au naturel, tenant dans sa gueule un huchet d'or.

In zilver een blauwe linkerschuinbalk, in het schildhoofd beladen met een zon van goud en in de schildpunt met een gezichtswassenaar van zilver, omgewend geplaatst, aan de rechterkant en linkerkant vergezeld van vier rode blokjes, in de richting van de linkerschuinbalk 1, 2 en 1 geplaatst, en aan de rechterkant van het schildhoofd een springende hond van natuurlijke kleur, houdend in zijn muil een posthoorn van goud.

Betekenis van de wapenfiguren

Het is uiteraard onmogelijk zonder schriftelijk bewijs de beweegredenen van Jean Balhan te achterhalen omtrent de gebruikte wapenfiguren. Men kan zich slechts een beperkt en algemeen beeld vormen door naar de betekenis van de verschillende wapenfiguren te kijken. Zo is de hond o.a. het symbool van trouw en waakzaamheid, die bescherming kan bieden tegen onzichtbare gevaren, maar kan net zo goed afgebeeld zijn als metgezel bij de jacht. De jachthoorn zou een relatie met het jagen dan nog eens extra kunnen benadrukken.
De zon is in het algemeen een begrip van de hemelse godheid, de Heer, en staat vaak symbool voor vaderlijke autoriteit, de positie van de mensen in de wereld, roem en overwinning, het hart, wilskracht en vitaliteit. De maan symboliseert het beeld van de mens, die zijn licht van de zon krijgt. Combinatie van beide zou kunnen duiden op een strenge religiositeit, iets wat in die tijd niet vreemd was. De blokjes hebben eigenlijk geen afzonderlijke betekenis, de specifieke plaatsing zou iets kunnen inhouden. Het is echter moeilijk hieraan conclusies te verbinden.


Een ander wapen van het geslacht Balhan wordt teruggevonden in Frankrijk, alwaar Jean Balhan, heer van La Grand'Cour, Verneuil, Montcoupot en Tigecourt rond 1480 in La Tour Balhan woonde in Château-Thierry.


     

© 1998 R.Balhan | Google Analytics | Onderhevig aan wijzigingen (laatst bijgewerkt 15 december 2011)